Van bestrijden naar beheersen: de nieuwe realiteit van plaagdierbeheersing

Plaagdierbeheersing verandert snel. Waar vroeger vooral werd ingezet op bestrijding met chemische middelen, draait het tegenwoordig steeds meer om preventie, monitoring en duurzame beheersing. Strengere wetgeving en hogere eisen rondom voedselveiligheid zorgen ervoor dat bedrijven anders naar plaagdieren moeten kijken. 

Sinds de invoering van strengere regelgeving rondom rodenticiden in 2023 mogen chemische bestrijdingsmiddelen nog maar beperkt worden ingezet en alleen onder strikte voorwaarden door gecertificeerde professionals. Daardoor verschuift de focus steeds meer van bestrijden naar beheersen. Niet voor niets spreken specialisten tegenwoordig vaker over plaagdierbeheersing in plaats van plaagdierbestrijding. De huidige wetgeving volgt namelijk de principes van Integrated Pest Management (IPM): eerst voorkomen, dan pas bestrijden. 

“Vroeger werd sneller naar gif gegrepen. Tegenwoordig kijken we eerst naar de oorzaak van het probleem,” vertelt Jan de Graaf van ASB. “We zorgen dat wering op orde is, denk aan het dichten van kieren en het wegnemen van voedselbronnen. Pas in extreme situaties mogen chemische middelen tijdelijk worden ingezet.” Die aanpak blijkt in de praktijk vaak effectiever. Alleen bestrijden lost het probleem meestal niet structureel op. Zodra de oorzaak blijft bestaan, keren plaagdieren vaak terug. Door juist in te zetten op wering, hygiëne en monitoring ontstaat een duurzamere oplossing met minder risico op terugkerende overlast. 

Voor sectoren zoals horeca, foodproductie en logistiek hebben de veranderingen grote gevolgen. Bedrijven krijgen steeds vaker te maken met strengere controles, hogere eisen rondom voedselveiligheid en meer aandacht voor preventie. Een goede samenwerking tussen opdrachtgever en specialist wordt daarbij steeds belangrijker. “Het is echt een proces aan beide kanten. Opdrachtgevers moeten adviezen opvolgen om problemen structureel onder controle te krijgen.” 

Steeds meer organisaties kiezen daarom voor periodieke inspecties en onderhoudscontracten. Daarmee kunnen risico’s vroegtijdig worden gesignaleerd en blijft de situatie beheersbaar voordat overlast of schade ontstaat. Daarnaast levert preventief beheer ook financiële voordelen op. Minder plaagdieren betekent minder voedselverspilling, minder kans op schade en minder herstelkosten. Omdat problemen structureel worden aangepakt, is de kans bovendien kleiner dat situaties opnieuw ontstaan. 

Een belangrijke reden voor de strengere regelgeving is de impact van chemische bestrijdingsmiddelen op mens, dier en milieu. De overheid en de EU willen onder andere doorvergiftiging van roofvogels voorkomen, resistentie bij ratten en muizen beperken en milieuschade terugdringen. Daardoor verschuift de branche steeds verder richting duurzame oplossingen. Mechanische middelen, slimme monitoring en biologische alternatieven spelen daarin een steeds grotere rol. Volgens Jan gaat die ontwikkeling de komende jaren alleen maar verder doorzetten. “We gaan niet meer terug naar het oude. Mensen worden zich steeds bewuster van de impact van gif en we willen zelf ook liever preventief werken.” 

Ook de rol van de specialist verandert mee. Waar het vroeger vooral draaide om bestrijden, ligt de focus nu steeds meer op advies, inspectie, preventie en risicobeheer. Er wordt niet alleen gekeken naar het plaagdier zelf, maar juist naar de oorzaak van het probleem, de omgeving en de processen binnen een organisatie. ASB ondersteunt organisaties met een duurzame en preventieve aanpak waarbij monitoring, inspectie en wering centraal staan. Door kennis van wet- en regelgeving te combineren met praktijkervaring helpt ASB bedrijven om risico’s structureel te beperken en aantoonbaar te voldoen aan de steeds strengere eisen. 

Ook technologie speelt daarin een steeds grotere rol. Denk aan digitale monitoring, sensoren en slimme inspectiesystemen waarmee risico’s sneller zichtbaar worden en problemen eerder kunnen worden aangepakt. Zo verschuift plaagdierbeheersing steeds verder van reageren naar voorkomen. 

Plaagdierbeheersing draait daarmee allang niet meer alleen om bestrijden. Het gaat om veiligheid, voedselveiligheid, continuïteit en duurzaam gebouwbeheer. Juist die bredere aanpak maakt vandaag het verschil.